MitraClip (Mandal)

MitraClip, mitral kapak yetersizliğini düzeltmek için uygulanan tedavi yöntemlerinden biridir. Bir tür mandaldır (İngilizce; Clip=Mandal). Kapakta kaçağın olduğu bölgede ön ve arka yaprakçıklara tutturulan mandal, kaçağı engeller ya da önemli ölçüde azaltır. Mandal takma ya da mandallama olarak da bilinen bu tamir yöntemi, mitral kapaktaki kaçak ileri derecede ise uygulanır (Hafif veya orta derecedeki kaçaklara müdahale gerekmez).

Mitral kapak yetersizliği nedir?

Kalpte dört tane kapak bulunur. Kapaklar, tek yöne açılan bir kapı görevi görürler. Yani, kanın tek yöne geçişine izin verirler. Bunlardan biri olan mitral kapak, kalbin sol tarafındaki iki odayı (sol kulakçık ile sol karıncığı) birbirine bağlar. Ön ve arka yaprakçık olmak üzere iki parçadan oluşur. Bu iki yaprakçık tam kapanmazsa arada açıklık kalır ve buradan kan geri kaçar. Buna; mitral kapak yetersizliği, mitral kapak yetmezliği veya mitral kapak kaçağı adı verilir. Açıklık ne kadar fazla olursa kaçak da o kadar fazla olur. Buna göre de “hafif”, “orta” veya “ileri” olarak sınıflandırılır. Hafif ve orta derecedeki kaçaklar herhangi bir şikayete yol açmazlar ve tedavi gerektirmezler. Bazı vakalarda hafif veya orta derecedeki kaçaklar zamanla ilerleyebilir, ama çoğu vakada ilerlemezler. EKO (kalp ultrasonu) ile belli aralıklarla doktor takibinde kalmak yeterlidir. Ancak, takiplerde kanın yarısından fazlası geri kaçıyorsa artık sorun ileri (ciddi) dereceye ulaşmış, demektir. İleri mitral kapak yetersizliğinde vücuda gönderilen kan miktarı da ciddi derecede az olur. Kalp bu nedenle daha fazla çalışmak zorunda kalır. Bu; hastada yorgunluk, nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, bacaklarda şişlik ve neticede kalp yetersizliğine neden olur. Hayat kalitesini bozulur ve günlük aktivitelerin bile yapılması zorlaşır.

MitraClip kime uygulanır?

Günümüzde, ileri derecedeki mitral kapak yetmezliğinin ana tedavisi ameliyattır. Ameliyatta amaç; kapağı ya tamir etmek ya da tamir edilmesi mümkün değilse, yapay bir kapakla değiştirmektir. Ancak, bazı hastalar için ameliyat çok risklidir; ameliyatta felç ve ölüm gibi ciddi komplikasyonların gelişme ihtimali çok yüksektir. Örneğin; hasta çok düşkün yapıdaysa (yardım almadan gündelik işlerini yapamıyorsa), çok yaşlıysa, kalbin pompa gücü azalmışsa (ciddi kalp yetersizliği) ya da hastanın diğer organlarında da ciddi sorunlar varsa (KOAH, kronik böbrek yetersizliği, siroz, Alzheimer…) ameliyat oldukça risklidir. Bu durumda çözüm, MitraClip ile sağlanabilir. MitraClip işleminden önce kapağın mandal takmaya anatomik açıdan uygun olması şarttır. Bunun için TEE (transözefageal ekokardiyografi) yapılır. TEE, yemek borusu yoluyla yapılan kalp ultrasonudur. TEE ile kalbe daha yakın yerden görüntü alındığı için daha detaylı ve net görüntüler elde edilmesini sağlar.

Hasta Yakınlarına Öneri: Kalp ameliyatı ve MitraClip gibi önemli kararları vermeden önce ikinci bir görüş almanızı öneririz.

Ameliyat çok riskli olmasa da MitraClip yöntemi tercih edilebilir mi?

MitraClip yöntemi, sadece, ameliyat olamayacak kadar riskli olan hastalara uygulanır. Çünkü, hasta yüksek riskli değilse ameliyatın MitraClip’ten daha iyi olduğu bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir; yani ameliyat ile hastanın şikayetleri daha çok düzelir, uzun vadede kapakta yeniden kaçak gelişme olasılığı daha azdır ve yaşam süresi daha uzundur. Ameliyatta ise mümkünse kapağın tamir edilmesi, kapağın değiştirilmesinden genellikle daha iyidir. Ameliyat için çok riskli hastalarda ise bilimsel kılavuzlar uygun hasta seçildiğinde MitraClip yöntemini tek başına ilaçla tedavi yöntemine tercih edilmesini önermektedir.

MitraClip, deneysel bir tedavi yöntemi midir?

Hayır. Şu ana kadar dünya genelinde 150.000’den fazla hastaya uygulanmış aktif bir tedavi yöntemidir.

MitraClip işleminden önce hangi tetkikler yapılır?

  • Kan tahlili: Kansızlık, böbrek yetersizliği ve enfeksiyon gibi durumların kontrolü için.
  • EKG: Kalpte ritim bozukluğu olup olmadığının anlaşılması için.
  • Standart EKO ve TEE: Mitral kapağın MitraClip’e uygun anatomide olup olmadığının ve kalbin pompa gücünün belirlenmesi için.

MitraClip işleminin riskleri nelerdir?

Her girişimsel işlemin olduğu gibi MitraClip işleminin de riskleri vardır. Ciddi komplikasyonlar (felç, kalp krizi ve ölüm) her 100 kişiden 5’inde gelişir.

Bu riskler beni endişelendirdi, ne yapmalıyım?

Endişelenmekte haklı olabilirsiniz, ama unutmayın: Bu komplikasyonlar nadiren gelişir. Önemli olan MitraClip işleminin gerçekten gerekli olup olmadığıdır. Eğer güncel bilimsel verilere ve kılavuzlara uygun bir şekilde karar verilmişse işlemin faydası riskinden fazla demektir. Bu durumda, işlemin yapılmaması ölüm dahil ciddi risklere daha fazla maruz kalınacağı anlamına gelir.

MitraClip işlemini kim yapar?

Her ülkede olduğu gibi ülkemizde de bunun pratik eğitimini ve sertifikasını almış az sayıdaki girişimsel kardiyolog tarafından uygulanır.

MitraClip işlemi ne kadar sürer?

Ortalama 1,5 saat. Her hastanın özellikleri farklıdır ve bu nedenle, bu süre daha kısa ya da uzun olabilir.

MitraClip işleminden sonra hastanede kaç gün kalınır?

İşlem sonrası genellikle ertesi gün hasta taburcu edilir. Her hastanın özellikleri farklıdır ve bu nedenle bu süre daha kısa ya da uzun olabilir.

MitraClip işlemi kalp ameliyatlarında olduğu gibi kalp durdurularak mı yapılır?

Hayır. İşlem, kalp çalışırken yapılır. Yani, hastanın kalp-akciğer pompasına bağlanmasına gerek yoktur. Bu nedenle, ameliyatsız bir yöntemdir.

Mandal vücutta hissedilir mi?

Hayır, hissedilmez. Dışarıdan duyulan ses de çıkarmaz.

Mandal sonradan yerinden oynar mı?

Genellikle, hayır. Mandalın sonradan yerinden atması oldukça nadirdir. Atarsa da bu, hemen her zaman ilk bir ay içinde olur. 

MitraClip işlemi nasıl yapılır?

MitraClip işlemi, kateterizasyon laboratuvarında (anjiyo salonu) ya da hibrid ameliyathanelerde yapılır. Kasık damarı yoluyla ince, uzun ve esnek boru (kateter) içerisinde bulunan mandal, kalbe gönderilir. Kalp durdurulmaz ve göğüs kafesi açılmaz. Bazen tek mandal yetmez; ikinci, hatta üçüncü mandalın takılması gerekebilir. 

Mitraclip işlemi sırasında ağrı duyulur mu?

Hayır. İşlem ya sedasyon altında ya da genel anestezi altında yapılır. Fark şudur: Genel anestezide hastanın solunum yoluna tüp takılır ve hastaya havayı solunum cihazı verir; sedasyonda ise solunum tüpü takılmaz, solunum cihazına bağlanılmaz, hasta sadece uyutulur, solunumunu kendi yapar. Her iki teknikte de hastanın işlem boyunca ağrı hissetmesini engelleyen ilaçlar verilir. İşlem boyunca TEE probu (kablosu) yemek borusunda duracağından ve hasta bundan rahatsız olacağından, işlemin genel anestezi altında yapılması hasta için daha konforlu olup genellikle tercih edilen yoldur.

TriClip nedir?

Kalbin mitral kapağına (soldaki kapak) takılan mandalın adı MitraClip iken, triküspit kapağına (sağdaki kapak) takılan mandalın adı TriClip’tir. TriClip nispeten daha yeni bir sistemdir. İleri derecede triküspit kapak kaçağı olan, ilaçlara yanıt vermeyen ve ameliyat da olamayan hastalar için tercih edilebilir. MitraClip kadar bilimsel verisi henüz bulunmadığından, daha yaygın kullanımı için bilimsel çalışmaların sonuçları beklenmektedir.

Pascal nedir?

Pascal, 2024 yılı itibari ile ülkemizde de kullanılmaya başlanan alternatif bir mandal markasıdır (Edwards Lifesciences). MitraClip de aslında bir marka adıdır (Abbott); ancak uzun süre var olan tek marka olduğundan, pratikte MitraClip bir markadan ziyade işlemin genel adı olarak anılır olmuştur. Aslında, MitraClip de Pascal da “mitral clip”tir; yani “mitral kapak mandalı”dır. Bu yazıda MitraClip için yazılanlar Pascal için de aynen geçerlidir.

TEER

MitraClip mi daha iyidir, Pascal mı?

Her ikisinin de yapıları, kaliteleri ve hastaya olan faydaları benzerdir.

Mandal takmak yerine ameliyatsız yöntemle mitral kapak değiştirilemez mi?

Ameliyatsız yöntemle mitral kapak değişimine yönelik bilimsel çalışmalar halen devam ediyor. Bu çalışmalardan bazıları “ameliyatsız kapak değiştirmek mi daha iyi, mandal takmak mı?” sorusuna yanıt arıyor. Tahminimiz, 10 yıl içinde mitral kapağın da TAVİ’de olduğu gibi artık ameliyatsız yöntemle kasık damarından küçük bir kesi içinden kalbe gönderilen kateterler yardımıyla değiştirilebileceği yönündedir. Bu konudaki ilk bilimsel veriler ümit vericidir.

Mandal (MitraClip ve Pascal) kimlere uygun değildir?

Mandal (MitraClip veya Pascal) sayesinde mitral kapaktaki kaçak bazı hastalarda tamamen yok olsa da bu amaca ulaşmak zordur. Asıl amaç, kaçak miktarını yok etmek değil, azaltmaktır. Kapakta önemli derecede bir darlığa neden olmamak kaydıyla ciddi derecedeki bir kaçağın hafif seviyeye düşürülmesi istenilen hedeftir. Ama, orta seviyeye kadar bile düşürülse çoğu hasta bundan fayda görür. 

Güncel, gerçek yaşam verilerine göre mandal işlemi, klinik ve anatomik açıdan uygun olan bir hastaya yapılmışsa her 4 hastadan 3’ü şikayetlerinin azaldığını, yani daha az yorulduğunu, daha iyi nefes aldığını ve hayat kalitesinin arttığını söyler. Ama, maalesef her 4 hastadan 1’inde her şeye rağmen istenilen seviyede düzelme sağlanamaz; bu hastaların bazılarında kısmen düzelme sağlanır, bazılarında ise hiç düzelme olmaz. Bizim kendi klinik tecrübemiz de bu veriyle uyumludur.

Mandal işlemi, klinik veya anatomik açıdan uygun olmayan bir hastaya zaten yapılmamalıdır. Çünkü, bu grup hastalarda mandalın maalesef hiçbir faydasının olmadığı bilinmektedir. Klinik veya anatomik açıdan mandala uygun olmayan hasta gruplarından en önemlileri şunlardır:

  • Mitral kapak kaçağı hafif (1+) veya hafif-orta (2+) derecede olan hastalar (Çünkü, bu hastaların doktor takibinde kalması yeterlidir.)
  • Uygun ilaç tedavisi başlanmamış hastalar (Çünkü, iyi düzenlenmiş ilaç tedavisi kapaktaki kaçağı azaltabilir ve mandala gerek kalmayabilir.)
  • CRT adı verilen kalp pilinin takılması gereken hastalar (Çünkü, CRT pili, EKG’de sol dal bloğu olan hastalarda kapaktaki kaçağı azaltabilir ve mandala gerek kalmayabilir.)
  • Kalbin pompa gücünün çok azalmış olduğu hastalar (EF değeri %20’den az olanlar; çünkü, son evre kalp yetersizliği mandal tedavisine cevap vermez.)

Referanslar